Kod EAN i GTIN - wszystkie najważniejsze informacje

Historia kodów EAN

Historia kodów kreskowych sięga połowy XX wieku, kiedy to zaczęto myśleć o automatycznej identyfikacji produktów. Już w 1948 roku dwóch studentów, Norman Joseph Woodland i Bernard Silver z Uniwersytetu Drexel w USA, pracowało nad pomysłem stworzenia systemu identyfikacji towarów w sklepach za pomocą technologii opartej na liniach i kropkach, a w 1952 roku uzyskali patent na system przypominający celownik („Bull’s-eye code”). Pod koniec lat 60. XX wieku w Stanach Zjednoczonych pojawiła się potrzeba ujednolicenia znakowania produktów, co doprowadziło do współpracy producentów i detalistów. Efektem było wprowadzenie w 1973 roku standardu UPC-A, który stał się pierwszym powszechnie akceptowanym systemem kodów kreskowych w sklepach detalicznych. W Europie zaadaptowano ten system, rozszerzając go do formatu 13-cyfrowego (EAN-13), co doprowadziło do utworzenia w 1977 roku organizacji European Article Numbering (EAN), odpowiedzialnej za zarządzanie systemem kodowania na szczeblu europejskim. W 2005 roku organizacje EAN i UPC połączyły siły, tworząc globalną organizację non-profit GS1, która obecnie zajmuje się standaryzacją kodów kreskowych na całym świecie. Dzięki temu kody EAN i UPC oraz ich pochodne, jak GTIN-14, funkcjonują w jednolitym systemie globalnym. Obecnie kody kreskowe (EAN, GTIN) są szeroko stosowane nie tylko w handlu detalicznym, ale także w przemyśle, logistyce i wielu innych sektorach.

Czym różnią się GTIN i EAN?

• EAN (European Article Number) to historyczna nazwa 13-cyfrowego numeru artykułu stosowana głównie w Europie (np. EAN-13).

• GTIN (Global Trade Item Number - Globalny Numer Jednostki Handlowej) to pojęcie szersze, obejmujące zarówno EAN (EAN-13, EAN-8), jak i kody UPC (UPC-A, UPC-E) oraz inne warianty numerów (np. GTIN-14).

Innymi słowy, EAN-13 czy EAN-8 to konkretne warianty numerów, które w dzisiejszym globalnym nazewnictwie określane są jako GTIN-13 czy GTIN-8. Aktualnie preferuje się używanie terminu „GTIN” zamiast „EAN”, aby podkreślić globalny charakter tego systemu. Mimo to, w praktyce handlowej nadal bardzo często można spotkać się z nazwą „kod EAN”, szczególnie w Europie.

Podobnym przykładem jest kod JAN (Japanese Article Number), który funkcjonalnie odpowiada standardom EAN-13 i EAN-8, lecz jest przydzielany przez japońską organizację GS1 Japan. Wszystkie te kody – EAN, UPC, JAN – są zarządzane w ramach jednolitego, globalnego systemu GS1, co zapewnia ich wzajemną kompatybilność i szerokie zastosowanie w międzynarodowym handlu detalicznym, przemyśle oraz logistyce.

Dlaczego kody EAN są tak ważne?

Kody EAN (GTIN) są kluczowym elementem identyfikacji produktów w handlu, marketingu i logistyce. Umożliwiają jednoznaczne rozpoznanie towaru niezależnie od kanału sprzedaży czy kraju, w którym jest oferowany. Dzięki standaryzacji w systemie GS1, kod EAN pozwala na automatyczne mapowanie produktów w porównywarkach cenowych, marketplace'ach i systemach reklamowych. Wymagają ich między innymi Google Ads (dla kampanii produktowych PLA), Ceneo, Allegro, a także integratory sprzedaży i systemy e-commerce takie jak BaseLinker, SellAssist, Shoper, IdoSell czy Shopify. Brak kodów EAN może skutkować odrzuceniem oferty, błędnym dopasowaniem do katalogów lub ograniczeniem widoczności w wynikach wyszukiwania. To właśnie EAN jest podstawą do prawidłowego mapowania produktów w katalogach i porównywarkach – bez niego trudno mówić o skutecznym skalowaniu sprzedaży.

Wyszukiwanie produktów po kodach EAN i monitorowanie cen

Na pierwszy rzut oka mogłoby się wydawać, że kod EAN produktu wystarczy po prostu wpisać w Google, żeby łatwo znaleźć wszystkie sklepy, które go oferują. Przecież to oczywisty sposób na sprawdzenie, gdzie i za ile konkurencja sprzedaje ten sam towar, prawda? Niestety, rzeczywistość nie jest taka prosta. Choć wykorzystanie kodów EAN do monitorowania cen konkurencji ma ogromny sens, to od lutego 2024 roku Google zablokowało możliwość wyszukiwania produktów po samych kodach kreskowych (EAN).

W praktyce oznacza to, że nawet jeśli znasz dokładny kod EAN, nie znajdziesz już dzięki niemu listy ofert w wyszukiwarce. Google ograniczyło to celowo – po to, by ograniczyć scrapowanie danych. Sprawiło to też, że ręczne śledzenie cen konkurencji jest zadaniem praktycznie niemożliwym do wykonania. W PriceSafari wypracowaliśmy jednak rozwiązanie pozwalające obejść ten problem i prowadzić skuteczny monitoring cen produktów. Jeżeli poszukujesz narzędzia price automation, koniecznie sprawdź PriceSafari. Napisaliśmy też cały artykuł o śledzeniu cen na Google Shopping oraz o monitoringu cen na Ceneo.

Różne wersje kodu EAN

Kod EAN (GTIN) zawsze składa się wyłącznie z cyfr – nie zawiera żadnych liter, znaków specjalnych ani spacji. W zależności od typu, długość kodu może się różnić – najczęściej spotykane to 8, 12, 13 lub 14 cyfr.

Kod EAN-13 (GTIN-13)
13-cyfrowy kod – standard w sprzedaży detalicznej. To klasyczny kod EAN.

Kod EAN-8 (GTIN-8)
8-cyfrowa, skrócona wersja – też jest traktowana jako kod EAN. Używana głównie tam, gdzie nie ma miejsca na EAN-13.

Kod EAN-14 (GTIN-14, DUN-14)
14-cyfrowy numer identyfikacyjny dla jednostek zbiorczych – też jest kodem EAN, ale nie używa się go na poziomie pojedynczych produktów detalicznych.

Kod UPC-A (GTIN-12)
12-cyfrowy kod używany głównie w USA i Kanadzie. Z punktu widzenia GS1 to pełnoprawny numer GTIN, kompatybilny z EAN-13. Może być automatycznie przekształcony do formatu GTIN-13 przez dodanie zera z przodu.

Kod UPC-E (skrót GTIN-12)
Skrócona wersja UPC-A – zawiera 6 cyfr + cyfra kontrolna. Używana przy bardzo małych produktach. Po rozszerzeniu może być przekształcona do pełnego GTIN-12 (a dalej GTIN-13).

Struktura kodu EAN-13

Cyfry kodu EAN mają konkretne znaczenie i funkcję:

1. Prefiks GS1 (3 cyfry)

   • Pierwsze trzy cyfry kodu identyfikują kraj lub organizację GS1, która przydzieliła numer.

   • Np. „590” to Polska, „400–440” to Niemcy, „690–699” to Chiny.

   • Uwaga! To nie zawsze oznacza faktyczny kraj produkcji! Na przykład jeżeli ściągniemy produkty z Chin i nadamy im własne kody kreskowe, krajem może być np. Polska.

2. Numer jednostki firmy (kod producenta, kod firmy) (4–7 cyfr)

   • Nadawany przez organizację GS1 danej firmie.

   • Określa konkretnego producenta lub właściciela marki.

   • Długość tego fragmentu zależy od tego, ile kodów potrzebuje firma – im więcej produktów, tym krótszy numer producenta (żeby zostało więcej miejsca na numery produktów).

3. Kod produktu (3–6 cyfr)

   • Nadawany przez firmę samodzielnie.

   • Służy do identyfikacji konkretnego wariantu produktu, np. smak, pojemność, kolor.

   • Razem z kodem producenta tworzy unikalny numer GTIN dla danego towaru.

4. Cyfra kontrolna (1 cyfra – ostatnia, 13.)

   • Wyliczana automatycznie z poprzednich 12 cyfr przy użyciu algorytmu modulo 10.

   • Służy do sprawdzania poprawności kodu przy skanowaniu – pomaga wykryć błędy.

Jak utworzyć kod EAN?

Jeżeli potrzebujesz stworzyć swój kod kreskowy, będziesz musiał zarejestrować się na platformie GS1. Możesz tam zakupić paczkę puli kodów EAN.

1. Rejestracja producenta: Aby legalnie używać kodu EAN, producent (lub dystrybutor) rejestruje się w organizacji GS1 (np. GS1 Polska).

2. Nadanie prefiksu: Organizacja GS1 przydziela producentowi unikalny prefiks (np. „590” w Polsce).

3. Nadanie numeru produktu: Producent samodzielnie określa kolejne cyfry kodu, tak aby każdy produkt miał unikatowy numer.

4. Obliczenie cyfry kontrolnej: Na końcu generowana jest cyfra kontrolna (ostatnia cyfra). Jest ona obliczana na podstawie wcześniejszych cyfr według ustalonego algorytmu. Algorytm zwykle polega na przemnożeniu kolejnych cyfr przez 1 lub 3 i sumowaniu uzyskanych wartości.

5. Wygenerowanie graficznej formy kodu kreskowego: Kod generuje się w postaci białych i czarnych pasków o określonej szerokości, odpowiadających cyfrom kodu.

Ile kosztuje pula kodów EAN?

Cena kodów kreskowych zależy od tego, ile ich potrzebujesz oraz od rocznej opłaty, która jest naliczana na podstawie przychodu netto firmy z poprzedniego roku.

Jednorazowa opłata za uczestnictwo w systemie GS1 w Polsce (cennik kodów EAN):

• do 10 numerów GTIN, GLN — 136 zł brutto

• do 100 numerów GTIN, GLN — 307,5 zł brutto

• do 1000 numerów GTIN, GLN — 615 zł brutto

• do 10 tys. numerów GTIN, GLN — 1230 zł brutto

• do 100 tys. numerów GTIN, GLN — 3690 zł brutto.

Coroczne opłaty na podstawie przychodów ogółem netto (zł) w roku poprzednim:

• do 2 mln zł — 136 zł brutto

• 2-5 mln zł — 267 zł brutto

• 5-10 mln zł — 672 zł brutto

• 10-20 mln zł — 1341 zł brutto

• 20-50 mln zł — 2418 zł brutto

• 50-100 mln zł — 3490 zł brutto

• 100-500 mln zł — 4565 zł brutto

• powyżej 500 mln zł — 5637 zł brutto.

Podsumowanie

Kody EAN (GTIN) to fundament nowoczesnego handlu i logistyki. Choć na pierwszy rzut oka mogą wydawać się jedynie ciągiem cyfr na opakowaniu, w rzeczywistości są kluczowym elementem identyfikacji produktów w skali globalnej. Pozwalają jednoznacznie rozpoznawać towary, automatyzować procesy sprzedażowe, magazynowe i inwentaryzacyjne, a także skutecznie mapować produkty w porównywarkach cenowych, marketplace'ach i kampaniach reklamowych.

W dzisiejszym ekosystemie e-commerce posiadanie prawidłowych kodów EAN to nie tylko standard – to konieczność. Wymagają ich największe platformy sprzedażowe i systemy integrujące ofertę z wieloma kanałami, takie jak Google Ads, Ceneo, Allegro, BaseLinker czy SellAssist. Brak kodów może oznaczać mniejszą widoczność produktu, problemy z dopasowaniem oferty, a nawet wykluczenie z kampanii reklamowych.

Jeśli chcesz skutecznie kontrolować rynek, PriceSafari pozwala na bieżąco monitorować ceny i dostępność produktów konkurencji, a także automatyzować własne działania cenowe. Aby jednak cały proces działał precyzyjnie, niezbędne są poprawne i aktualne kody EAN – to one stanowią punkt wyjścia do identyfikacji i porównywania ofert.